ระบบข้อมูลชนเผ่าพื้นเมืองในประเทศไทย

เป็นระบบข้อมูลที่พัฒนาขึ้นรองรับการพัฒนาองค์ความรู้ของชนเผ่าพื้นเมืองอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทุกมิติหรือองค์ประกอบของการขับเคลื่อนการพัฒนาความเข้มแข็ง ไม่ว่าจะเป็นด้านสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม และการเมือง เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมในการพัฒนากระบวนการเชิงนโยบาย การวางยุทธศาสตร์การพัฒนา และการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ และการผลักดันการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของสมาชิกชนเผ่าพื้นเมืองในระดับชุมชนและท้องถิ่น

เป็นระบบฐานข้อมูลเกี่ยวกับชนเผ่าพื้นเมืองในประเทศไทย

ความเป็นมา

ชนเผ่าพื้นเมืองของประเทศไทย ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่ภูมิศาสตร์สามภาคของประเทศ ได้แก่ภาคใต้ ที่ราบสูงโคราชของภาคอีสานและภาคตะวันออก และภาคเหนือและตะวันตกเฉียงเหนือ ในแต่ละภาคจะมีประชากรชนเผ่าพื้นเมืองกลุ่มต่างๆ อาศัยอยู่ เช่น มอแกน มอแกลน อูรักลาโว้ย และมานิ อาศัยอยู่ทางภาคใต้ ญัฮกรู แสก โส้ กูยและชอง อาศัยอยู่แถบที่ราบสูงโคราชของภาคอีสานและภาคตะวันออก กะเหรี่ยง ม้ง เมี่ยน ลีซู ลาหู่ อาข่า  มลาบรี อึมปี บีซู ไทดำอาศัยอยู่ทางภาคเหนือและภาคตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นต้น ประชากรชนเผ่าพื้นเมืองหลายกลุ่มอาศัยอยู่กระจายไปตามประเทศต่างๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ส่วนหนึ่งเกิดจากการขีดเส้นพรมแดนของรัฐชาติสมัยใหม่ในช่วงยุคล่าอาณานิคม และในช่วงตื่นตัวของการปลดปล่อยจากอาณานิคม ทำให้ชนเผ่าพื้นเมืองหลายกลุ่มถูกแบ่งแยกและอยู่กระจายตามที่ต่างๆ

จากการศึกษาและสอบถามผู้รู้เกี่ยวกับจำนวนประชากรและสถานการณ์ของชนเผ่าพื้นเมืองในประเทศไทยปรากฏว่ายังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจน ยกเว้นข้อมูลชุมชนบนพื้นที่สูง 20 จังหวัดที่สำรวจโดยกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ในปี 2545 แต่การสำรวจครั้งนั้นยังไม่ครอบคลุมประชากรของอีกหลายกลุ่ม เช่น อึมปี บีซู ญักรู ชอง มอแกน มอแกลน อูรักลาโว้ย มานิ ฯลฯ ซึ่งอาศัยอยู่ในภาคอื่นๆ ของประเทศไทย และหลังจากนั้นเป็นต้นมาก็ไม่มีการสำรวจและจัดทำข้อมูลเพิ่มเติมอีก ทำให้ขาดข้อมูลที่ทันสมัยและไม่สามารถนำไปใช้ในการวางแผนและการพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะที่สถานการณ์ของชุมชนชนเผ่าพื้นเมืองบางกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มที่เปราะบางเริ่มเผชิญภาวะวิกฤต เช่น การถูกแย่งชิงที่ดิน ถูกละเมิดสิทธิ ถูกจำกัดสิทธิในการทำมาหากิน ถูกกลืนกลายทางวัฒนธรรม ฯลฯ จากการหารือกับผู้นำชนเผ่าพื้นเมือง มีความเห็นพ้องกันว่าการจัดทำระบบฐานข้อมูลและการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ชนเผ่าพื้นเมืองกลุ่มเล็กๆ เหล่านี้ถือเป็นสิ่งที่จำเป็นและต้องกระทำอย่างเร่งด่วน

เพื่อให้แนวคิดและความต้องการดังกล่าวบรรลุผลตามเป้าหมายที่วางไว้ ทางมูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการศึกษาและสิ่งแวดล้อม (ม.ก.ส) และมูลนิธิภูมิปัญญาชนเผ่าพื้นเมืองบนพื้นที่สูง (IKAP) โดยความร่วมมือกับศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์และการพัฒนา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และกองเลขาสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย จึงได้ร่วมมือกันพัฒนาระบบฐานข้อมูลชนเผ่าพื้นเมืองขึ้น เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลกลางที่ทุกฝ่ายสามารถนำไปใช้ได้ และนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน โดยในระยะแรกจะเน้นกลุ่มเป้าหมายนำร่อง 10 กลุ่มชาติพันธุ์ที่มีประชากรไม่มากก่อน ได้แก่ อึมปี บีซู มลาบรี ญัฮกรู แสก ชอง มอแกน มอแกลน อูรักลาโว้ย และมานิ

วัตถุประสงค์

วัตถุประสงค์โดยรวมของโครงการนี้ คือ องค์กรชุมชนและสมาชิกชุมชน รวมทั้งครือข่ายในพื้นที่เป้าหมายสามารถใช้ระบบข้อมูลองค์ความรู้ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิผลและมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในขบวนการของชนเผ่าพื้นเมือง ทั้งในระดับภาคและระดับชาติ และมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทำนโยบาย การบริหารจัดการและมีความรับผิดชอบในระดับต่างๆ

เพื่อบรรลุถึงวัตถุประสงค์โดยรวม ตัวโครงการได้กำหนดวัตถุประสงค์เฉพาะไว้ดังนี้

  • เพื่อเสริมสร้างศักยภาพขององค์กรชุมชนและสมาชิกชุมชนให้สามารถจัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลระดับจุลภาคเกี่ยวกับสถานการณ์ทางสังคม-เศรษฐกิจ วัฒนธรรมและการเมือง และมีทักษะในงานรณรงค์เพื่อให้สามารถเข้าร่วมเจรจาเชิงนโยบายกับหน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานที่ไม่ใช่ภาครัฐได้อย่างมีประสิทธิผลเพื่อให้สิทธิของพวกเขาได้รับการยอมรับ เพื่อจัดตั้งระบบศูนย์ข้อมูลองค์ความรู้ชุมชนที่เปิดให้เข้าถึงได้ สำหรับนำไปใช้วางแผน ส่งเสริมการบริหารจัดการที่ดีและสร้างความรับผิดชอบอย่างมีส่วนร่วม โดยผ่านการขับเคลื่อนและสนับสนุนชุมชน และความร่วมมือและ/หรือการติดตามแผนงานที่ได้รับทุนและเข้าไปดำเนินงานในพื้นที่เป้าหมายต่างๆ

เพิ่มเติม